Język polski i literatura

Młoda Polska – filozofia, prądy literackie, przedstawiciele

Młoda Polska to epoka przypadająca na przełom XIX i XX wieku. To przejście między jednym a drugim tysiącleciem zaważyło na tworzonej wtedy literaturze, a także filozofii.

Młoda Polska to po dwudziestoleciu międzywojennym druga najkrótsza epoka literacka.

Ramy czasowe i inne nazwy Młodej Polski

Młoda Polska to epoka literacka, która trwała mniej więcej od 1890 do 1918 roku. Jest to jedna z najkrótszych epok w historii. Nazwa pochodzi od cyklu artykułów Artura Górskiego, które ukazywały się w krakowskim „Czasie”. W całej Europie dominowała jednak podobna tendencja (np. Młode Niemcy). Tę samą epokę określa się także mianem:

  • modernizmu – wskazującego na jej nowoczesność,
  • neoromantyzmu – podkreślającego inspiracje romantyzmem,
  • dekadentyzmu – od schyłku i upadku wieku, a takie poczucie mieli twórcy,
  • fin de siécle – podkreślającego koniec wieku i niepewność tego, co przyniesie nowy.

Ważne prądy w tym okresie to także:

  • symbolizm – wprowadzający nieograniczoność znaczeń za pomocą symboli,
  • impresjonizm – skoncentrowany na utrwaleniu (przede wszystkim w malarstwie) ulotnego wrażenia,
  • ekspresjonizm – skupiony na ukazaniu przeżyć wewnętrznych człowieka.

Filozofia Młodej Polski

Młoda Polska to epoka, w której dominowały nastroje pesymistyczne. Wynikały one z poczucia wyczerpania się wieku, który właśnie się kończył. Ludziom towarzyszyło poczucie znużenia, ale i zagrożenia tym, co przyniesienie przyszłość. Do najważniejszych koncepcji filozoficznych należały:

  • schopenhaueryzm – od nazwiska Artura Schopenhauera, który głosił, że życiem ludzkim rządzi bezrozumny, bezzasadny i bezcelowy pęd do szczęścia, ponieważ jest ono jednak nieosiągalne, życie jest pasmem cierpień i męki,
  • nietzscheanizm – od nazwiska Fryderyka Nietzschego, który zakładał, że nie istnieje sprawiedliwość społeczna, a historia opiera się na starciu ideologii panów i niewolników; Nietzsche był zwolennikiem kult życia, siły fizycznej, walki o wolność,
  • bergsonizm – od nazwiska Henriego Bergsona, który sądził, że jednym narzędziem pełnego poznania świata jest intuicja.

Przedstawiciele Młodej Polski

Do najważniejszych przedstawicieli modernizmu w Europie zalicza się Charlesa Baudelaire’a, Jeana Arthura Rimbauda i Paula Verlaine’a. W Polsce zaś najsłynniejsi twórcy Młodej Polski to:

  • Jan Kasprowicz (Dies irae, cykl sonetów Z chałupy),
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer (Na skalnym Podhalu, Legenda Tatr),
  • Stanisław Przybyszewski (Śnieg),
  • Władysław Stanisław Reymont (Chłopi i Ziemia obiecana),
  • Leopold Staff (Sny o potędze),
  • Stanisław Wyspiański (Wesele),
  • Gabriela Zapolska (Moralność pani Dulskiej),
  • Stefan Żeromski (Ludzie bezdomni).

Fot. Muzeum Narodowe w Warszawie

Polecane artykuły
Język polski i literatura

Najciekawsze cytaty z Harry’ego Pottera

Cytaty z Harry’ego Pottera często są wykorzystywane do opisu relacji międzyludzkich….
Język polski i literaturaRelacje społeczne

Wiedźma – znaczenie słowa kiedyś i dziś. Nie bój się być wiedźmą

Wiedźmy i czarownice nie cieszyły się dobrą sławą w dawnych wiekach….
Język polski i literaturaRelacje społeczne

Niewiasta, białogłowa – jakie znaczenie mają te określenia?

Niewiasta i białogłowa to jedne z ciekawszych określeń, którymi opisywano kobietę…