HistoriaJęzyk polski i literatura

Oświecenie – cechy epoki, filozofia, sztuka

Cechy oświecenia to przede wszystkim racjonalizm. Oświecenie to czas, kiedy pojawiają się poważne wynalazki, tworzą się encyklopedie, wzrasta filozofia, a sztuka jest odbiciem tej wiary w ludzki rozum.

Krytycyzm oświecenia wynikał przede wszystkim z wiary w siłę ludzkiego rozumu.

Co to oświecenie? Ramy czasowe 

Ramy czasowe oświecenia w Polsce różnią się nieco od tych europejskich. Ramy oświecenia to okres od lat 80. XVII w. do roku 1799, czyli wybuchu Rewolucji Francuskiej. W Polsce oświecenie to okres od lat 30.-40. XVIII wieku do roku 1822, a więc wydania „Ballad i romansów” przez Adama Mickiewicza.  

Zobacz także: Epoki literackie – ramy czasowe

Cechy oświecenia

Wynalazki oświecenia takie jak pierwsza szczepionka przeciwko ospie, maszyna parowa, statek parowy czy lokomotywa stanowiły dodatkową podbudowę dla racjonalizmu oświecenia, czyli ogromnej wiary w ludzki rozum. Kulturę oświecenia budowały takie przekonania jak: racjonalizm, indukcjonizm, empiryzm. Oświecenie niewątpliwie cechuje powrót do obserwacji świata, rozwój nauki i edukacji.  

Filozofia i literatura oświecenia

W definicji oświecenia warto zwrócić uwagę na przekonanie o mocy ludzkiego rozumu. Wielka Encyklopedia Francuska jest jednym z dowodów na to, jak ważna była to myśl dla filozofów. Przekładało się to również na krytycyzm wobec kościoła, rosnący w siłę ateizm oraz popularny deizm (zakładający, że Bóg jak zegarmistrz „nakręcił” świat, ale nie ingeruje już w jego losy). Literatura z kolei skupiała się na utworach dydaktycznych: powiastkach filozoficznych, satyrach, bajkach. Takie oświecenie w Rzeczypospolitej reprezentował np. Ignacy Krasicki czy Julian Ursyn Niemcewicz. Do ważnych cech literatury oświecenia zaliczała się także klasyczna, harmonijna forma.  

Malarstwo i architektura oświecenia

Do najważniejszych stylów w architekturze, rzeźbie i malarstwie epoki oświecenia zaliczamy klasycyzm, sentymentalizm oraz rokoko. Symbolem oświeceniowego klasycyzmu jest przede wszystkim Wersal, w Polsce zaś budynki powstałe za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, przede wszystkim warszawskie Łazienki.

Fot. Adobe Stock

Polecane artykuły
HistoriaNauki ścisłe

Gwiazdozbiory. Nazwy gwiazd i ich konstelacji na niebie

Niebo  widoczne nad Ziemią jest dość dokładnie poznane i opisane dzięki…
CiekawostkiHistoriaWiedzieć więcej

Czym są gwiazdozbiory na niebie i skąd pochodzą ich nazwy?

Konstelacja gwiazd i gwiazdozbiór to nazwy, które można stosować zamiennie. Opisują…
Język polski i literatura

Najsłynniejsze cytaty z Balladyny

Balladyna to archiwum cytatów, z których warto skorzystać, nie tylko kiedy…