CiekawostkiHistoriaKultura i sztuka

Topienie Marzanny w pierwszy dzień wiosny. Skąd taki zwyczaj?

Czy wiesz, co to jest Marzanna? Otóż Marzanna to według przedchrześcijańskich słowiańskich wierzeń bogini zimy i śmierci, ale też odrodzenia. Jest to również nazwa kukły przedstawiającej tę boginię, którą w rytualny sposób palono bądź topiono w czasie wiosennego święta (Jarego Święta), aby przywołać wiosnę. 

W starosłowiańskich czasach powitanie wiosny świętowano nawet kilka dni. Ważnym obrzędem było topienia Marzanny lub jej palenie. Odbywało się to zwykle w pierwszy dzień wiosny – przypadający w okolicy równonocy wiosennej (21 marca). Kolejne rytuały związane były z wietrzeniem, sprzątaniem domostw, okadzaniem ich ziołami i dekorowaniem młodymi gałązkami, a także świętowaniem (pieczeniem kołaczy, malowaniem jajek). Dziś tradycja powitania wiosny ogranicza się do topienia marzanny w pierwszy dzień kalendarzowej wiosny, czyli 21 marca. Wiele osób odchodzi jednak od tego zwyczaju uznając uśmiercanie kukły za zbyt drastyczne. W szkołach króluje kolorowy Dzień Wagarowicza.

Jak wygląda Marzanna? Kukła ma postać ludzką

Od najdawniejszych czasów kukła Marzanny robiona była ze słomy. Przypominała postać ludzką – młodą kobietę lub starą babę. Słomianą kukłę owijano białym płótnem i przyozdabiano koralami oraz wstążkami. Z czasem, w zależności od regionu, ubierano ją w strój lokalny lub łachmany.

Zwyczaj topienia Marzanny i związane z tym wierzenia

Topienie Marzanny lub jej palenie oznaczało uśmiercenie zimy i miało zapewnić szybkie nadejście upragnionej wiosny, urodzaj i dobrobyt. A jak wyglądał rytuał? W całodniowym pochodzie marzannę oprowadzano po wsi i podtapiano w kałużach, okolicznych strumieniach, stawach lub innych zbiornikach wodnych. Na koniec – pod wieczór wyprowadzano ją poza zabudowania, podpalano i wrzucano do wody. Obrzędom towarzyszyły śpiewy i zabawy. Po rozprawieniu się z Marzanną zwykle wracano do wsi z gaikiem, czyli zielonymi gałązkami lub młodą choinką, przyozdobioną kolorowymi wstążkami i jajkami.

W czasach chrześcijańskich próbowano zakazać tych pogańskich, starosłowiańskich obrzędów, ale rdzenne zwyczaje były znacznie silniejsze i tradycja topienia Marzanny przetrwała do dziś w kulturze ludowej. Wiele z symboli wiosennego święta można też odnaleźć w wielkanocnych ozdobach i zwyczajach.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Marzanna
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Jare_%C5%9Awi%C4%99to

Fot. Adobe Stock

Polecane artykuły
CiekawostkiRelacje społeczneZdrowie

Rekordy WOŚP i ciekawostki Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy

Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy od ponad trzech dekad zbiera pieniądze dla…
Język polski i literaturaKultura i sztukaWiedzieć więcej

Kolęda, pastorałka i piosenka świąteczna

Jaka jest różnica?
CiekawostkiScan for Fun

Dzień świętego Mikołaja

Mikołajki W IV wieku naszej ery Mikołaj był biskupem w jednej z parafii…