HistoriaRelacje społeczne

Kompetencje i zadania Rzecznika Praw Obywatelskich

Na początek dowiedzmy się, kim jest Rzecznik Praw Obywatelskich. RPO to jednoosobowa instytucja państwowa. Decyzja o powołaniu stanowiska rzecznika zapadła w 1987 roku, a pierwszy rzecznik na swoje stanowisko powołany został 1 lutego 1988 roku. Była nim prof. dr hab. Ewa Łętowska. Obecnym (kwiecień 2021), ósmym już rzecznikiem, jest Adam Bodnar. Rzecznik działa na podstawie Ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich.

RPO działa jako tzw. ombudsman. Słowo pochodzi z języka szwedzkiego i oznacza niezależnego urzędnika, do którego można zwrócić się w sprawach naruszania praw i wolności. Rzecznik Praw Obywatelskich do pomocy w realizacji swoich zadań ma zastępcę oraz Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Funkcje i obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w ślubowaniu

Podstawowe funkcje i obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich wyczytać można z treści przyrzeczenia, które składa przed Sejmem: „Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec wolności i praw człowieka i obywatela, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości. Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy prawnie chronionej”. 

Zadania Rzecznika Praw Obywatelskich

Podstawowym zadaniem, które realizuje Rzecznik Praw Obywatelskich, jest ochrona wolności, praw człowieka i obywatela, które zapewnia polska konstytucja. Osoba piastująca to stanowisko kontroluje, czy nie nastąpiło naruszenie praw człowieka oraz zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. I nie ma tu znaczenia, czy stało się to w wyniku celowego działania, czy poprzez działania niezamierzone. Przykładowe prawa, których przestrzegania ma pilnować rzecznik, to m.in. prawo do nauki czy wolność słowa. Poza tym rzecznik sprawdza, czy urzędnicy postępują zgodnie z prawem, dba też o przestrzeganie praw więźniów. Do rzecznika mogą również zwrócić się osoby mające problemy z emeryturą, alimentami czy mieszkaniem. Praw obywatela zawartych w Konstytucji jest około 50 i kontrola przestrzegania każdego z nich należy do kompetencji RPO.

Kiedy Rzecznika Praw Obywatelskich zaczyna realizować swoje zadania?

Każda sytuacja mająca znamiona łamania praw obywatela powinna spotkać się z reakcją rzecznika, który musi podjąć stosowne czynności, aby prawa obywatelskie były zawsze przestrzegane.

A w jaki sposób rzecznik może zacząć działać? Mówi o tym art. 9 Ustawy, który określa, że może podjąć działania na wniosek:

  • obywateli lub ich organizacji,
  • organów samorządowych,
  • Rzecznika Praw Dziecka,
  • Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców,
  • z własnej inicjatywy.

Fot. Pixabay

 

Polecane artykuły
HistoriaŚwiat wokół nas

Czym jest Mossad?

Mimo stosunkowo krótkiej historii Mossad to jedna z najlepszych i najskuteczniejszych…
HistoriaŚwiat wokół nas

Czym jest Hamas? Historia organizacji

Hamas w tłumaczeniu z języka arabskiego dosłownie oznacza „zapał” lub „entuzjazm”….
AktualnościHistoria

Dlaczego wybuchły zamieszki w Jerozolimie? Co jest ich bezpośrednią przyczyną?

Jerozolimę nazywa się miastem trzech religii, czyli judaizmu, chrześcijaństwa i islamu….