Język polski i literatura

Czym jest onomatopeja? Jak się nią posługiwać?

Onomatopeja ma różne funkcje. Przede wszystkim obrazowo przedstawia rozmaite zjawiska. Może także dynamizować albo uspokajać dany opis. Przykłady onomatopei znajdziesz w poezji, komiksie i życiu codziennym. 

Onomatopeją posługuje się każdy z nas, często tylko robimy to nieświadomie.

Co to onomatopeja?

Onomatopeja to środek stylistyczny (figura retoryczna), który polega na tym, że słowa są dobierane w taki sposób, aby oddawały brzmienie jakiegoś dźwięku. Może to być wyraz dźwiękonaśladowczy, który imituje szczekanie psa, plus wody, grzmot. Onomatopeje mogą być także bardziej rozbudowane: z ich pomocą można oddawać ruch pociągu albo ptasie trele za oknem. Definicja onomatopei wskazuje, że efekt ten można osiągać różnymi środkami: neologizmami, glosolaliami, istniejącymi już w mowie wyrazami.

Przykłady onomatopei

Na pytanie, co to jest onomatopeja, najlepiej odpowiedzieć przykładem. Do wyrazów dźwiękonaśladowczych zaliczymy między innymi:

  • hau, hau (co ciekawe, psy w każdym języku szczekają inaczej: woof, woof; guau, guau; mung, mung; vow,vow),
  • ćwir, ćwir,
  • plask,
  • bum,
  • puk, puk.

Sprawdź więcej przykładów wyrazów dźwiękonaśladowczych.

Onomatopeja w literaturze

Przykładów onomatopei w literaturze znajdziesz bardzo wiele. Dwa klasyczne przykłady to oczywiście wiersze Juliana Tuwima:

 

  • Lokomotywa,
  • Ptasie radio.

 

Już w tych dwóch utworach dla dzieci widać wyraźnie, że w onomatopei nie chodzi jedynie o użycie wyrazów dźwiękonaśladowczych, ale na przykład o takie ich ustawienie w wierszu, aby był on dodatkowo zrytmizowany. Ważną funkcję pełni także aliteracja, która polega na postawieniu obok siebie wyrazów z tą samą głoską. Jak będzie to „r” (ryczy, rwie, grozi) – wiersz będzie bardziej dynamiczny. Jak „s”, „sz”, „ś” – nieco spokojniejszy.

Bardzo ważnym przykładem onomatopei jest opisy burzy w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza (autor świetnie oddał nie tylko głosy lasu, ale i dynamikę tego zjawiska) oraz wiersz Reduta Ordona (odgłosy towarzyszące obronie twierdzy).

Polecane artykuły
Język polski i literaturaRelacje społeczne

Książki dla nastolatków o dojrzewaniu – po co warto sięgnąć?

Książka o dojrzewaniu dla nastolatków to świetny pomysł na pierwsze podejście…
Język polski i literaturaRelacje społeczneŚwiat wokół nas

Dezinformacja – co to jest? Na czym polega? Jaki jest jej cel

Dezinformacja to hasło bardzo często pojawiające się obecnie w mediach. Niestety…
Język polski i literaturaRelacje społeczne

Kiedy warto stosować polemikę? Jak polemizować?

Polemika to dyskusja, która w wielu przypadkach jest warta tego, by…